Arbuz.kz жаңа қалаларға кіріп жатыр, ал Freedom Bank комплаенс саласына ЖИ енгізуде: Digital Qazaqstan форумында не айтылды

Freedom Holding Corp. негізін қалаушы және басшысы Тимур Турлов 27 наурызда Шымкентте өткен Digital Qazaqstan форумының спикері болды. Іс-шараға ЕАЭО елдерінің премьер-министрлері, қазақстандық мемлекеттік қызметкерлер, кәсіпкерлер, зерттеушілер және цифрландыру саласының мамандарын қоса алғанда, алты мың қатысушы жиналып, өңірдегі цифрлық дамудың болашағын талқылады. Тимур Турловпен қатар, форумда холдингтің басқа да топ-менеджерлері – Freedom Holding Corp. компаниясының бас техникалық директоры Ренат Туканов және Freedom Bank басқармасы төрағасының кеңесшісі, цифрлық өнімдер мен процестер жөніндегі маман Айнұр Темірханқызы сөз сөйледі. Freedom Holding-тің еншілес компаниясы болып табылатын Freedom Bank Digital Qazaqstan 2026 форумының бас серіктесі атанды.

Неліктен өңірлерде кәсіпкерлік өсіп келеді

Тимур Турлов форумның ашылуындағы «Қазақстан экономикасын дамытудың негізі ретінде цифрландыру» атты сессияда сөз сөйледі. Спикерлер қатарында «Қазақтелеком» АҚ басқарма төрағасы Бағдат Мусин, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Айдарбек Қожаназаров және «Alageum Electric» компаниялар тобы директорлар кеңесінің төрағасы Еркебұлан Ілиясов болды. Сессия қатысушылары өңірлердегі цифрландырудың дамуын және оның Алматы мен Астанадан тыс жерлердегі кәсіпкерлікке әсерін талқылады.

Спикерлер қазіргі таңда Қазақстан өңірлерінде кәсіпкерлік өте жылдам дамып жатқанын атап өтті. Тимур Турлов бұл құбылысты табиғи құбылыс деп санайды: Freedom Holding басшысының айтуынша, ірі қалалардан тыс жерлерде бәсекенің төмен болуына байланысты бизнес дамыту үшін зор әлеует сақталған.

«Бизнесті өңірлерде дамыту неге қызық? Өйткені бизнес үшін әрқашан мүмкіндіктер маңызды – өсу әлеуеті бар жерде қызығушылық та бар. Көбінесе жаңа нарықтарда бәсеке төмен болады. Астанадан сәл қымбатқа сатуға немесе сәл арзанға сатып алуға болады. Бірегей мамандарды табуға болады – міне, мүмкіндіктің өзі осында. Дарынды адамдар тек астанада ғана емес, барлық жерде дүниеге келеді. Біздің филиалдық желі арқылы біз қазірдің өзінде көптеген таланттарды тарттық және оларды тауып жатырмыз. Қосымша жаңа мүмкіндіктер пайда болуда. Кейде бес жыл бұрын бір қалада сәтті құрылған жобаны жай ғана қайталап, оны қазір басқа қалада жүзеге асыру жеткілікті. Ол да тиімді және табыс әкеледі», – деді Freedom Holding Corp. бас директоры.

Тимур Турлов кез келген кәсіпкер өз елін және нарығын жақсы білуі тиіс деп атап өтті.

«Егер дұрыс жасап, қалауын тапса, өңірлерді дамыту өте тиімді», – деп атап өтті Тимур Турлов.

Холдинг басшысы капитал тарту жөніндегі өз тәжірибесі мен көзқарасымен бөлісті. Ол ірі бизнеске айналу үшін бастапқы кезеңнен-ақ «оның ережелерімен ойнау», яғни қатаң комплаенс пен ашықтықты ұстану қажет екенін атап өтті.

«Капитал тарту үшін, әсіресе дамыған нарықтарда, бизнесті ірі компаниялармен бірдей ережелер бойынша жүргізу қажет. Капиталға қолжетімділік көбіне сен бизнесіңді ашық жүргізген кезде, салық төлеп, пайданы барлық акционерлер үшін бірдей дивидендтер арқылы бөлген кезде ашылады. Қолданыстағы саясаттар мен бақылау рәсімдері осы процестерді теріс пайдалануға жол бермеуі аса маңызды. Тәуелсіз аудиторлар осының бәрін бақылап отырған кезде, инвесторлар сенім артатын және акционерлермен келісусіз тәуекелі жоғары шешімдер қабылдауға жол бермейтін директорлар кеңесі болған кезде, талаптардың сақталуы көбіне екінші деңгейлі банктерге де, сондай-ақ инвестициялық банктерге де – мысалы, облигациялар орналастыру үшін – жол ашады. Осы стандарттарға неғұрлым жақын болсаңыз, қаржылық есептілік сапасы соғұрлым жоғары болады және инвесторлар мен банктермен диалог жүргізу соғұрлым оңайға түседі», – деді Тимур Турлов.

Основатель Freedom Holding Corp. негізін қалаушы бүгінде азық-түлік жеткізу қызметі Arbuz.kz Шымкентте іске қосылып жатқанын хабарлады.

«Соңғы 12–18 айда бізде шот ашқан миллиондаған клиенттердің басым бөлігі – ірі қалалардан емес, өңірлерден. Біз Қарағандыда тағам жеткізу бизнесін құрдық, енді Шымкентте тамақ және азық-түлік жеткізу сервисін іске қосып жатырмыз. Және сұраныстың өте жылдам қалыптасатынын көрдік. Қалалардың табыс деңгейлері әртүрлі болғанымен және орташа чек Алматы немесе Астанаға қарағанда төмен болғанымен, өсім қарқыны әсерлі болды. Кейбір жағдайларда бір айлық көрсеткіштер астанада бірнеше жылда ғана қол жеткізген деңгеймен салыстырмалы болды», – деді Тимур Турлов.

Биыл Arbuz.kz Алматыда дрондар арқылы азық-түлік жеткізуді іске қосты. Бұл сервис күнделікті қолданудан бөлек, төтенше жағдайлар немесе табиғи апаттар кезінде шалғай өңірлерге азық-түлік, дәрі-дәрмектер және алғашқы қажетті заттарды жеткізуге мүмкіндік береді.

ЖИ қаржы секторын қалай өзгертуде

Форумда цифрлық мемлекеттік қызметтердің дамуына ерекше назар аударылды. БҰҰ деректеріне сәйкес, Қазақстан онлайн-қызметтердің дамуы бойынша әлемнің үздік 10  еліне кіреді, әрі Оңтүстік Корея, Дания, Эстония, Сингапур, Ұлыбритания, Жапония және басқа да цифрлық көшбасшылармен қатар тұр. Ал ТМД елдерінің көпшілігі мен бірқатар еуропалық мемлекеттер бұл көрсеткіш бойынша артта қалуда.

Digital Qazaqstan форумында Қазақстанның жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министрі Дмитрий Мунның хабарлауынша, биыл EGOV жүйесінде Alem GPT атты өздерінің ЖИ-агентін іске қосу жоспарлануда. Бүгінде мемлекеттік сервистер жасанды интеллектіні белсенді қолдануда: Egov Mobile‑де ай сайын 6,8 млн‑нан астам пайдаланушы тіркелген, 39‑дан астам цифрлық құжат қолжетімді, ал ЖИ негізіндегі мемлекеттік қызметтерді іздеу сервистері 2 млн реттен астам пайдаланылған. Бұл функционалды 730 мыңнан астам адам пайдаланады.

Қазақстанның жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министрі Дмитрий Мун Digital Qazaqstan форумында хабарлағандай, биыл EGOV жүйесінде өздерінің Alem GPT атты ЖИ‑агентін іске қосу жоспарлануда. Бүгінде мемлекеттік сервистер жасанды интеллектті белсенді түрде пайдаланып келеді: Egov Mobile‑де ай сайын 6,8 млн‑нан астам пайдаланушы тіркелген, 39‑дан аса цифрлық құжат қолжетімді, ал ЖИ негізіндегі мемлекеттік қызметтерді іздеу сервистері 2 млн реттен артық пайдаланылған. Бұл функционалды 730 мыңнан астам адам қолданады.

Қазақстандықтар 2025 жылдың қорытындысы бойынша 50 млн‑нан астам мемлекеттік қызметті онлайн алды, олардың жартысына жуығы – eGov Mobile мобильді қосымшасы арқылы. eGov.kz порталының пайдаланушылары 15,1 млн адамнан асты, ал қосымша аудиториясы 11,7 млн‑ға жетті, олардың 6,4 млн‑ы оны ай сайын пайдаланады. Жыл ішінде пайдаланушылар үшін 220‑дан астам жаңа цифрлық сервис қолжетімді болды.

Сонымен қатар түрде бизнеске арналған шешімдер де дамып келеді: 2025 жылы eGov Business арқылы 4,6 млн қызмет көрсетілді, ал Коммерциялық емес акционерлік қоғамда (КАҚ) ең сұранысқа ие үздік 10-дық сервисі онлайн форматқа ауыстырылды.

Айнұр Темірханқызы, Freedom Bank басқарма төрағасының кеңесшісі, «Қаржы секторындағы цифрландыру» сессиясында Freedom Holding жасанды интеллектті жұмыстың түрлі бағыттарына, соның ішінде комплаенс саласына қалай енгізіп жатқанын айтып берді.

«Біз AI‑ды қолмен орындалатын процестен интеллектуалды жүйеге айналдырып, комплаенс процесіне белсенді енгізіп жатырмыз. AI‑ассистент операцияларды сүйемелдейді: құжаттарды сұратады, тексерулер жүргізеді және қызметкердің қатысуынсыз негізделген шешімдер шығарады. Сонымен қатар жүйе тек операция сәтінде ғана емес – клиенттің цифрлық профилін қалыптастырып, транзакцияларды, мінез-құлықты және өзара байланыстарды үнемі талдайды. ML және графтық модельдерді пайдалана отырып, біз жеке оқиғаларды емес, жасырын тәуекелдер мен алаяқтық схемаларды көрсететін паттерндерді, тізбектерді және желілерді анықтаймыз. Нәтижесінде шешімдер бірден қабылданады, командаларға түсетін жүктеме азаяды, ал комплаенс жұмысының қауіпсіздік деңгейі мен дәлдігі айтарлықтай артады», – деп бөлісті Айнұр Темірханқызы.

Өткен жылы Freedom Business – кәсіпкерлерге арналған банк қосымшасы – адам орнына шамамен 40 бірсарынды тапсырманы орындайтын дауысқа негізделген ЖИ‑ассистентті іске қосты. Қазір Freedom холдингтің басқа бөлімшелері үшін – ең алдымен Freedom Bank және Freedom Broker үшін – осындай ассистенттерді әзірлеп жатыр.

Алайда Freedom Holding Corp. компаниясының бас техникалық директоры Ренат Туканов fireside chat сессиясында жасанды интеллект шынымен де қызметкерлердің едәуір бөлігін алмастыра ала ма деген тақырыпты көтерді. Ол технологияларды белсенді енгізу мен қайталанатын функцияларды автоматтандыруға қарамастан, компанияларға өз саласын терең білетін мамандар, соның ішінде IT‑мамандар әрқашан қажет және бола беретінін атап өтті.

«Соңғы 20–30 жылда енгізілген технологияларға қарасақ, олардың бәрі бір стандартталған циклден өтеді: алдымен адамдар, содан кейін мәдениет, содан соң процестер – және тек осыдан кейін ғана технологиялар келеді. Өкінішке қарай, соңғы уақытта технологиялар бірінші орынға шығып, олардың бәрін алмастыра алатындай әсер қалыптасты. Бірақ бұл олай емес – іргелі білімді ешкім жоққа шығара алмайды.»

Кейде қызметкерлердің мәтінді ChatGPT көмегімен жазғаны бірден байқалады. Олардың жазбасын алып, сол құралдың өзіне салып, барлық артық нәрсені алып тастауды сұрасаң – сонда мәтінде мән жоқ екені анықталады. Мәтін әдемі, көлемді көрінеді, бірақ мағынасы жоқ болып шығады. Дәл сол сияқты «вайбкодпен» жасалған қосымшалар да болады: жұмыс істейтін, істемейтіндігі түсініксіз.

Технологиялармен бәрін алмастыруға болмайды. Алдымен дұрыс адамдарды табу, дұрыс мәдениетті қалыптастыру, процестерді құру және өнім жасау қажет – содан кейін ғана мұның бәрін технологиялармен күшейту керек. Өйткені технология, түптеп келгенде, тек құрал болып қалады», – деп қорытындылады Ренат Туканов.