Президент Қасым-Жомарт Тимур Турловты FIDE президенті болып сайлануымен құттықтады

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Халықаралық шахмат федерациясының (FIDE) жаңа президенті Тимур Турловпен кездесіп, оны осы лауазымға сайлануымен құттықтады. Мемлекет басшысы бұл оқиға Қазақстанның және ұлттық шахмат мектебінің халықаралық аренадағы позициясының нығайып келе жатқанын айғақтайтынын атап өтті.

Кездесу барысында тараптар еліміздегі шахматты одан әрі дамыту мәселелерін талқылады. Тоқаев шахматтың тек спорт түрі ғана емес, сонымен қатар жас ұрпақтың зияткерлік әлеуетін дамытуға ықпал ететін маңызды құрал екенін атап өтті. Бүгінде Қазақстанда шахматпен 278 мыңнан астам адам тұрақты түрде айналысады.

Президент Самарқандта өткен Дүниежүзілік шахмат олимпиадасында күміс жүлде иеленген Қазақстан әйелдер құрамасының жетістігін де ерекше атап өтті.

Тоқаев Қазақстан шахмат федерациясы үшін басым бағыттар ретінде ұлттық құрамаларды даярлау жұмысын күшейтуді, жас дарындарды іздеу мен қолдауды, шахматты білім беру жүйесіне одан әрі енгізуді және өңірлердегі инфрақұрылымды дамытуды атады.

Сонымен қатар Қазақстан шахмат федерациясы мен FIDE арасындағы ынтымақтастықты кеңейту мәселелері талқыланды. Әңгіме жаттықтырушылар мен төрешілерді даярлау, бірлескен білім беру бағдарламаларын жүзеге асыру және Қазақстанда ірі халықаралық турнирлер өткізу жөнінде өрбіді.

Тимур Турлов шахмат қозғалысын қолдағаны үшін Президентке алғысын білдіріп, FIDE-нің шахматты одан әрі дәріптеу, халықаралық ынтымақтастықты дамыту және ұлттық федерациялармен бірлесіп жаңа жобаларды іске қосу жоспарлары туралы айтып берді.

Президентіміз Қасым-Жомарт Тоқаев пен Тимур Турловтың Астанадағы кездесуі

Тараптар Қазақстандағы шахматты одан әрі дамыту мәселелерін талқылады. Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, шахмат еліміз үшін тек спорт түрі ғана емес, сонымен қатар балалар мен жасөспірімдердің зияткерлік қабілеттерін дамытуға ықпал ететін маңызды құрал болып табылады. Бүгінде Қазақстанда шахматпен 278 мыңнан астам адам жүйелі түрде айналысады.

Президент Самарқандта өткен Дүниежүзілік шахмат олимпиадасында күміс медаль жеңіп алған Қазақстан әйелдер құрамасының жетістігін ерекше атап өтті. Сондай-ақ ол алдағы міндеттердің қатарында ұлттық құрамаларды даярлау жұмыстарын күшейтуді, жас таланттарды іздеу мен қолдауды, мектептерде шахматты дамытуды және өңірлердегі инфрақұрылымды кеңейтуді атады.

Тағы бір маңызды бағыт ретінде Қазақстан шахмат федерациясы мен FIDE арасындағы ынтымақтастықты одан әрі нығайту қажеттігі айтылды. Атап айтқанда, жаттықтырушылар мен төрешілерді даярлау, білім беру жобаларын іске асыру және елімізде ірі халықаралық турнирлер өткізу мәселелері сөз болды.

Өз кезегінде Тимур Турлов шахматты қолдағаны үшін Президентке алғыс айтып, FIDE ұйымын дамыту, халықаралық ынтымақтастықты кеңейту және ұлттық федерациялармен бірлескен жаңа жобаларды іске асыру жоспарлары туралы баяндады.

«Қазақстан шахматшыларының, ал енді бүкіл әлем шахмат қауымдастығының алдындағы жауапкершілікті терең сезінемін және FIDE президенті қызметінде алға қойылған барлық мақсаттарға қол жеткізуге күш саламын», – деп жазды Тимур Турлов Президентпен кездесуден кейін әлеуметтік желідегі парақшасында.

FIDE президенті сайлауы қалай өтті

Тимур Турлов FIDE ұйымының президенті болып Самарқандта өткен Дүниежүзілік шахмат олимпиадасы аясындағы ұйым конгресінде сайланды. Жеңімпаз дауыс берудің екінші кезеңінде анықталды: Турлов 196 дауыстың 110-ын алды. Онымен бірге федерация басшысы лауазымына тағы үш үміткер таласты.

Сайлауалды науқан барысында Тимур Турлов FIDE президенті күрделі әрі даулы мәселелерді талқылауға жеке өзі қатысып, ұйым қабылдаған шешімдер үшін ашық түрде жауап беруге дайын болуы керектігін бірнеше рет атап өтті. Сонымен қатар ол федерацияны басқару тәсілдері бизнестегі басқару модельдерін толық қайталамауы тиіс екенін айтты. Оның пікірінше, FIDE қызметінің нәтижесін тек қаржылық көрсеткіштермен немесе жасалған коммерциялық келісімшарттардың санымен өлшеуге болмайды.

Оның пікірінше, ұйымның басты міндеті – мүмкіндіктері әртүрлі елдерде шахматтың дамуына қолайлы жағдай жасау. Бірқатар ұлттық федерациялар мемлекет пен демеушілерден елеулі қолдау алса, енді біреулері көбіне энтузиастердің күш-жігерінің арқасында жұмыс істеп келеді. Сондықтан FIDE барлық елдерге ортақ бірыңғай үлгіні ұсынудың орнына, ұлттық федерацияларға жергілікті ерекшеліктерді ескере отырып, дамуға мүмкіндік беретін құралдар мен тетіктерді ұсынуы тиіс.

Сайлаудан кейін Тимур Турлов қарсыластарының бағдарламаларындағы мықты ұсыныстарды пайдалануға және бұл әлемдік шахматтың дамуына пайдалы болса, бұрынғы бәсекелестерімен ынтымақтасуға дайын екенін мәлімдеді.

Турлов әлемдік шахматта нені өзгертпек?

FIDE-нің жаңа президентінің бағдарламасы бірнеше негізгі бағытқа негізделген: шахматты қаржыландыру көлемін арттыру, федерацияны басқару жүйесін реформалау, цифрландыруды жеделдету және білім беру бағдарламаларын дамыту.

Ең көзге түсетін ұсыныстардың бірі – FIDE Даму қорын шамамен төрт есеге ұлғайту. 2027-2030 жылдары бұл мақсатқа жыл сайын €6,2 млн еуро бөлу жоспарланған. Қазіргі уақытта қор көлемі €1,6 млн еуроны құрайды. Осылайша, төрт жыл ішінде қаржыландырудың жалпы көлемі €24,8 млн еуроға жетуі мүмкін. Жекелеген бағдарлама аясында бес жасөспірім ұл мен бес қыздан тұратын он перспективалы жас шахматшыға үш жыл бойы қолдау көрсету көзделген. Бұдан бөлек, FIDE-нің арнайы медиа қорына жыл сайын $1,5 млн доллар бағыттау жоспарланып отыр. Бұл қаражаттың негізгі бөлігі ұлттық федерацияларға шахматты насихаттау және өздерінің ақпараттық жобаларын жүзеге асыру үшін бөлінеді. Сондай-ақ бюджет қаражатының бір бөлігі мамандарды оқытуға, федерациялардың коммуникациялық командаларын дамытуға және олардың ақпараттық жұмысын күшейтуге жұмсалмақ.

Өзгерістер федерацияны басқару жүйесіне де әсер етпек. Тимур Турлов FIDE қызметіне тәуелсіз аудит енгізуді, қаржылық есептілікті жүйелі түрде жариялауды және ұйымның ірі коммерциялық келісімдері туралы ақпараттың ашықтығын арттыруды ұсынады. Оның пікірінше, мұндай жүйе ұлттық федерациялар, серіктестер және әлеуетті демеушілер тарапынан сенімді күшейтуге мүмкіндік береді. Тағы бір ауқымды бастама – FIDE-нің бірыңғай цифрлық экожүйесін құру. Болашақта әрбір шахматшының жеке профилінде рейтингі, өткізген партияларының тарихы мен жетістіктері, жарыстарға тіркелу мүмкіндігі және оқу материалдарына қолжетімділік біріктірілуі мүмкін. Сондай-ақ жасанды интеллект технологияларын кеңінен пайдалану жоспарланып отыр. Атап айтқанда, оларды партияларды талдау, спортшыларды даярлау, турнирлерді әкімшілендіру және әділетсіз ойынмен күресу бағыттарында қолдану көзделген.

Кәсіби шахматта Тимур Турловтың командасы ірі турнирлердің күнтізбесін алдын ала, екі жыл бұрын бекітуді ұсынады. Сондай-ақ жүлде қорларын кезең-кезеңімен ұлғайту және шахматшылар үшін жарыстарға қатысу жағдайларын жақсарту жоспарланып отыр. Әйелдер шахматына ерекше көңіл бөлінбек. Атап айтқанда, осы бағыттағы турнирлерді қаржыландыру көлемін қазіргі $100 мың доллардан $500 мың долларға дейін арттыру ұсынылған. Сонымен қатар FIDE-нің басқарушы органдарындағы әйелдердің үлесін кемінде 35%-ға жеткізу көзделіп отыр.

Бұл тәсілдердің көпшілігі Тимур Турловтың Қазақстанда 2023 жылдан бері басқарып келе жатқан ұлттық шахмат федерациясындағы жұмысы барысында-ақ қолданылған. Соңғы жылдары шахмат бағдарламалары еліміздегі мыңдаған мектепке енгізілді, Қазақстанда жыл сайын мыңдаған жарыс өткізіледі. Сонымен қатар педагогтерді даярлау бағдарламалары іске қосылып, шахмат клубтары мен шахмат мектептеріне арналған цифрлық құралдар пайда болды.

2025 жылдың қорытындысы бойынша қазақстандық шахматшылар халықаралық турнирлерде 162 медаль жеңіп алды, оның ішінде 64-і алтын медаль болды. Соңғы төрт жылда Қазақстан FIDE аясындағы алты ірі жарысты қабылдады. Тимур Турлов осы тәжірибенің бір бөлігін халықаралық деңгейге шығаруды көздеп отыр. Сонымен қатар ол FIDE-нің жаңа командасы үшін басты қағидаттардың бірі шахматты коммерцияландыру емес, керісінше қосымша қаржылық және технологиялық мүмкіндіктерді ұлттық федерацияларды, ойыншыларды және жалпы шахмат экожүйесін дамытуға пайдалану екенін атап өтті.