Қазақстан ЖИ дамытуды жеделдетуде: Freedom Holding бұл процесте қандай роль атқарады

Электрондық үкіметтен егемен ЖИ-инфрақұрылымға дейін — Қазақстан жасанды интеллект секторын дамытып жатыр. Елімізде заманауи дата-орталықтар мен бұлттық сервистер құрылуда, ал мұғалімдерге OpenAI ресурстары қолжетімді болуда. Көптеген жобалар жаңа технологияларға миллиардтаған доллар инвестиция салатын Freedom Holding Corp. қолдауымен жүзеге асырылуда.

Қазақстан көшбасшылар санатында

Қазақстан мемлекеттік қызметтерді цифрландырудан өз ЖИ-экономикасын қалыптастыруға көшіп жатыр, делінген Mastercard, RISE Research және Freedom Bank-тің бірлескен есебінде.

«Қазақстан біртіндеп жаңа цифрлық шындықты қалыптастырып келеді, онда жасанды интеллект даму, адами капиталды дамыту және елдің халықаралық экономикалық бәсекеге қабілеттілігінің негізгі факторына айналуда».

Ел қазірдің өзінде цифрлық инфрақұрылым бойынша мықты позицияларға ие: Қазақстан БҰҰ-ның онлайн-қызметтер индексі бойынша әлемдегі үздік 10 елдің қатарына кіреді және жоғары дамыған мемлекеттер арасында тек Жапонияға ғана жол береді. Мемлекеттік сервистерді цифрландыру деңгейі бойынша Қазақстан ТМД елдерінің және Орталық Азия мемлекеттерінің басым бөлігін айтарлықтай озып отыр.

Талдаушылардың бағалауынша, алдағы жылдары Қазақстанға есептеу қуаттарын бірнеше есе арттыру қажет болады, өйткені генеративті ЖИ-дің дамуы тікелей дата-орталықтарға, бұлттық платформаларға және жоғары өнімді GPU-кластерлерге қолжетімділікке тәуелді.

Мемлекет ЖИ-ді дамытуда

2025 жылдың қарашасында Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жасанды интеллект туралы заңға қол қойды . Құжат алгоритмдердің ашықтығын, дербес деректерді қорғауды, тәуекелдерді басқаруды және білім беру мен денсаулық сақтаудан бастап әлеуметтік саясат пен мемлекеттік басқаруға дейінгі сезімтал салаларда ЖИ-ді пайдалануды реттейді.

Қасым-Жомарт Тоқаев бұрын жасанды интеллект ұлттық бәсекеге қабілеттілік пен экономикалық өсімнің маңызды факторына айналып келе жатқанын атап өткен. Оның төрағалығымен жасанды интеллектті дамыту жөніндегі кеңес жұмыс істейді, ол мемлекеттік стратегияны үйлестіруді, кадрларды даярлауды және инфрақұрылымдық жобаларды іске қосуды қамтамасыз етеді.

Freedom AI: холдинг ішіндегі жаңа актив

Мамыр айында Астана халықаралық қаржы орталығы Freedom AI Ltd. еншілес құрылымын тіркеді, оның жарғылық капиталы 365,4 млн теңгені құрады. Осылайша Freedom компаниясы инфрақұрылымды, бұлттық және ЖИ-сервистерді, сондай-ақ экожүйе ішіндегі қолданбалы өнімдерді біріктіретін жеке вертикаль қалыптастырып жатыр.

Freedom AI деректерді өңдеумен, қосымшаларды орналастырумен, техникалық құжаттаманы әзірлеумен және ЖИ-инфрақұрылымын құрумен айналысады. Холдингте жаңа компанияны іске қосу өз есептеу қуаттарын дамыту және шетелдік провайдерлерге тәуелділікті азайту бағытын жалғастырудың логикалық қадамы ретінде қарастырылуда.

Құны $2 млрд болатын егеменді ЖИ-хаб

Freedom Holding-тің негізгі ЖИ жобасы — Қазақстанның Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігімен құны $2 млрд болатын егеменді жасанды интеллект орталығын құру жөніндегі келісім.

Жоба Nvidia инфрақұрылымы негізінде қуаты 100 МВт-қа дейін жететін орталық салуды көздейді. Бұл хаб Қазақстанның ұлттық ЖИ-экожүйесінің негізіне айналуы тиіс:

• деректерді сақтау мен өңдеуді жергіліктендіру;
• ірі AI-модельдерді ел ішінде оқыту және орналастыру;
• корпоративтік ЖИ-сервистерді дамыту;
• мемлекеттік органдар, университеттер және бизнес үшін инфрақұрылым құру.

Ірі дата-орталықтары

Жасанды интеллектті дамыту дата-орталықтарсыз мүмкін емес, сондықтан Freedom инфрақұрылымға қатар инвестиция салып жатыр. Алматыда компания Freedom Cloud — инвестиция көлемі 175 млрд теңгеге дейін жететін бұлттық платформаны салып жатыр. Жоба серверлерді жалға беруді, әзірлеушілерге арналған платформаларды, бұлттық сақтау қызметтерін, корпоративтік және мемлекеттік сегментке арналған есептеу қуаттарын ұсынуға бағытталған.

Тағы бір ірі жоба — Астанадағы Akashi Data Center. Ол Орталық Азиядағы ең ірі дата-орталық және Қазақстандағы ең жоғары сенімділік деңгейіндегі (Tier IV) алғашқы нысан ретінде позицияланады. Akashi Data Center жобасына салынатын инвестициялар шамамен $210 млн құрайды.

Жахандық компаниялармен серіктестік

Freedom Holding-тің жасанды интеллект саласындағы стратегиясы халықаралық одақтар арқылы құрылады. Nvidia-дан бөлек, корпорация Орталық Азияда алғашқылардың бірі болып Amazon Web Services-пен ынтымақтастықты бастады. Бұл жоба жергілікті компанияларға бұлттық сервистерге, машиналық оқыту құралдарына және халықаралық бұлттық инфрақұрылымға қолжетімділік береді.

Freedom  сонымен қатар Nokia-мен бірге дата-орталықтардың жаңа буынына арналған зертханалар мен технологиялық шешімдерді, оның ішінде ЖИ-инфрақұрылымды және жоғары өнімді есептеулерді дамыту бағытында жұмыс жүргізіп жатыр.

Әлеуметтік жобалар

2025 жылдың күзінде Freedom Holding OpenAI және Қазақстан үкіметімен бірге ChatGPT Edu іске қосу туралы келісімге қол қойды. Холдинг үш жыл бойы жыл сайын 165 мың лицензия сатып алуды қаржыландырады. Платформа мектептер мен университеттерде пайдаланылатын болады, ал оқытушылар оқу материалдарын дайындау, деректерді талдау және жеке ассистенттер жасау үшін генеративті ЖИ құралдарына қол жеткізеді.