Самарқандтағы FIDE президенті сайлауы: Тимур Турловтың бағдарламасы қандай?

Тимур Турлов шахматты адамдарды біріктіретін әрі Қазақстанның зияткерлік әлеуетін ашуға көмектесетін әмбебап тіл деп атайды. Енді ол ұлттық федерацияны дамыту, мектеп бағдарламаларын енгізу және халықаралық турнирлер өткізу тәжірибесін 26 қыркүйекте Самарқандта өтетін FIDE президенті сайлауы аясында әлемдік деңгейге шығаруды көздеп отыр.

Тимур Турловтың пікірінше, әлемдік шахматтың одан әрі дамуының негізі кәсіби басқару, цифрлық сервистер, тұрақты қаржыландыру және қолжетімді мектеп бағдарламалары болуы тиіс. Самарқандта өтетін FIDE президенті сайлауында ол бес дүркін әлем чемпионы Вишванатан Анандпен бір командада бақ сынайды.

Самарқандта әлемнің түкпір-түкпірінен келген ұлттық құрамалар қатысатын 46-шы Дүниежүзілік шахмат олимпиадасы басталды. Додаға 200-ден астам елден шамамен 400 ерлер және әйелдер құрамасы қатысып жатыр. Бұл көрсеткіш турнир тарихындағы рекордқа айналды. Жарыстар 11 турдан тұратын швейцариялық жүйе бойынша өтеді. Әр команда төрт негізгі ойыншы мен бір қосалқы ойыншыдан құралады. Самарқандта бұдан бөлек, мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған FIDE шахмат олимпиадасы және FIDE конгресі қатар өтуде.

Қазақстан әйелдер құрамасы турнирді қатарынан бес жеңіспен бастады. Бесінші турда команда Германия құрамасын 2,5:1,5 есебімен жеңіп, жалпы есепте үшінші орынға көтерілді. Шешуші ұпайды Меруерт Камалиденова әкелді. Ол Ханна-Мари Клекті 31-ші жүрісте ұтып шықты. Ал Бибісара Асаубаева, Алуа Нұрман және Елназ Қалиахмет өз партияларын тең нәтижемен аяқтады.

Қазақстанның ерлер құрамасы бесінші турда Эстониямен кездесіп, 2:2 есебімен тең түсті. Биылғы Дүниежүзілік шахмат олимпиадасына жалпы саны 398 команда мен екі мыңға жуық шахматшы қатысуда. Жарыс 27 қыркүйекке дейін жалғасады.

FIDE президенті лауазымына үш кандидат

Сонымен қатар Самарқанд қаласы Халықаралық шахмат федерациясы (FIDE) президентін сайлауға дайындалып жатыр. Ұйым басшысын сайлау 26 қыркүйекте FIDE Бас ассамблеясының отырысында өтеді. Бас ассамблеяда ұсынылған әрбір ұлттық федерация бір дауысқа ие.

Сайлауға үш команда жіберілді. Freestyle Chess жобасының тең құрылтайшысы Ян-Хенрик Бюттнер Малкольм Пейнмен бірге кандидат ретінде тіркелсе, WR Chess негізін қалаушы Вадим Розенштайн Гордон Тангпен бірге сайлауға түсуде.

Ал Freedom Holding Corp. компаниясының бас атқарушы директоры Тимур Турлов FIDE президенті сайлауына үндістандық аңыз шахматшы, әлемнің бес дүркін чемпионы Вишванатан Анандпен бірге қатысуда.

Финтех саласынан шыққан кандидаттың жоспары

Тимур Турловтың бағдарламасы төрт негізгі бағытқа негізделген: цифрлық трансформация, білім беру жүйесіндегі шахматты дамыту, қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ету және FIDE институттарын нығайту.

Кандидат шахмат қауымдастығының барлық қатысушыларын біріктіретін бірыңғай цифрлық экожүйе құруды ұсынады. Бұл платформа шахматшыларды, жаттықтырушыларды, турнир ұйымдастырушыларын және ұлттық федерацияларды өзара байланыстыруы тиіс. Жоба аясында цифрлық FIDE ID, білім беру платформасы, деректер базалары және жарыстарды ұйымдастыруға арналған заманауи құралдар енгізілуі мүмкін. Мұндай шешімдер шахмат инфрақұрылымын тиімдірек етіп, әлемдік шахмат қауымдастығы арасындағы өзара іс-қимылды жеңілдетуге бағытталған.

Тағы бір бастама ретінде көлемі 6 млн доллардан асатын даму қорын құру ұсынылып отыр. Бұл қаражатты ашық турнирлер өткізуге, жаттықтырушылар мен төрешілерді даярлауға, шахматшылардың сапарларын қаржыландыруға және қаржылық мүмкіндігі шектеулі елдерде шахмат инфрақұрылымын дамытуға бағыттау көзделген.

Бағдарламаның өзге де бағыттары қатарында алдын ала қалыптастырылған халықаралық жарыстар күнтізбесін бекіту, әлем чемпионатының түсінікті әрі тұрақты циклін жасау, жүлде қорларын ұлғайту, әйелдер және мектеп шахматын дамыту, ойыншыларды қолдау және FIDE қызметінің ашықтығын арттыру бар. Кандидаттың пікірінше, көлеміне қарамастан барлық ұлттық федерациялар ұйымның қызметтері мен даму бағдарламаларына тең қолжетімділікке ие болуы тиіс.

Сондай-ақ Тимур Турлов заманауи античитинг технологияларын енгізуді және ресми онлайн турнирлерге қатысушыларды биометриялық сәйкестендіру мүмкіндігін қарастыруды ұсынады. FIDE басқару жүйесінде ол тәуелсіз аудит, ашық есептілік және тиімді бақылау тетіктері сияқты жария компаниялардың корпоративтік басқару стандарттарын қолдануды жоспарлап отыр.

Балалық шақтан басталған ойын

Тимур Турловтың шахматқа деген қызығушылығы бала кезінен қалыптасқан. Оған бұл ойынды алғаш болып атасы үйреткен. Кейінірек ол балаларының арқасында шахматқа қайта оралған. Кәсіпкердің айтуынша, шахмат бүкіл отбасыны біріктіретін ортақ әуестікке айналып, алты баласымен мазмұнды қарым-қатынас құрудың тиімді тәсілі болды.

Оның пікірінше, шахмат бірнеше жүрісті алдын ала жоспарлауды ғана емес, жеңілісті сабырмен қабылдауды да үйретеді. Ойын барысында бала қабылдаған шешімдері мен олардың салдары арасындағы байланысты түсінеді, қателерін талдауға, эмоцияларын бақылауға және нәтижеге жауапкершілікпен қарауға дағдыланады.

«Шахмат – шекараларды еңсеруге және ортақ құндылықтарды табуға мүмкіндік беретін әмбебап тіл. Біз үшін бұл Қазақстанды зияткерлік әлеуеті жоғары ел ретінде танытудың бір жолы», – деп атап өткен еді Тимур Турлов.

Тимур Турлов шахматты тек кәсіби спорт ретінде ғана қарастырмайды. Оның көзқарасында бұл әртүрлі елдер мен салалардың, соның ішінде қаржы нарығы өкілдерін де біріктіретін зияткерлік орта. Сондықтан Тимур Турлов ұлттық федерацияны басқаруға кіріспей тұрып-ақ Freedom компаниясы корпоративтік турнирлер ұйымдастырып, ірі халықаралық жарыстарды қолдай бастаған.

Турнирлерге қолдау көрсетуден жүйелі дамуға дейін

Шахмат ұйымдарымен тығыз ынтымақтастық 2022 жылы басталды. Сол кезде Freedom Алматыда өткен рапид және блиц бойынша әлем чемпионатын, сондай-ақ Астанада ұйымдастырылған әйелдер арасындағы FIDE Гран-при кезеңін қолдады.

2023 жылғы қаңтарда Тимур Турлов Қазақстан шахмат федерациясының президенті болды, ал 2024 жылдан бері Халықаралық мектеп шахматы федерациясын басқарып келеді.

«Шын мәнінде шахматты өзімізді, миымыздың қалай жұмыс істейтінін және шешімдерді қалай қабылдайтынымызды тереңірек түсінуге үйрететін ойын деп санаймын. Ол зейінді шоғырландыруға, назарды ұзақ уақыт сақтауға баулиды. Ал бұл бүгінгі күні бізге де, балаларымызға да барған сайын қиындай түсуде», – деген еді Тимур Турлов.

Ол Қазақстан шахмат федерациясына жетекшілік ете бастағаннан кейін ұйым командасын күшейтіп, жаңа мамандарды, соның ішінде Freedom Holding Corp. қызметкерлерін тартты. Бұған дейін негізінен энтузиазмға сүйеніп келген жұмыстың бір бөлігі кәсіби негізге көшірілді: қызметкерлер шахматты дамыту ісімен тұрақты түрде айналысып, ол үшін еңбекақы алатын мүмкіндікке ие болды. Холдинг сондай-ақ федерацияға басқарушылық тәжірибе ұсынып, іс-шараларды ұйымдастыруға, қаржыландыруға және стратегиялық жоспарлауға қолдау көрсетіп келеді.

Негізгі нәтижелердің бірі мектеп шахматының ауқымын кеңейту болды. 2026 жылы шахмат Қазақстандағы 1,5 мың мектепте оқу пәні ретінде енгізілді, ал келесі жылы бұл бағдарламаны 2,5 мың білім беру ұйымына дейін кеңейту жоспарланып отыр. Тимур Турловтың пікірінше, Қазақстанда қалыптасқан бұл тәжірибені басқа елдердің жағдайына бейімдеп қолдануға да болады.

Ол шахматты қолдауды әлеуметтік мүмкіндіктерді кеңейтумен де байланыстырады. Кәсіпкердің пікірінше, білім алу мен турнирлерге қатысу мүмкіндігінің артуы әртүрлі өңірлердегі балаларға өз қабілеттерін көрсетуге, кәсіби ортаға жол ашуға және халықаралық деңгейде ел намысын қорғауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, оның айтуынша, шахматшылардың жетістіктері мен ірі халықаралық жарыстарды өткізу Қазақстанның шетелдегі зияткерлік имиджін нығайтуға ықпал етеді.

Қазақстандық тәжірибе әлемдік федерация үшін

FIDE деңгейінде Тимур Турлов спорттық сараптаманы кәсіби басқару тәжірибесімен ұштастыруды көздейді. Оның пікірінше, тұрақты жарыстар күнтізбесі мен ашық әрі түсінікті ережелер шахматты телехабар таратушылар мен демеушілер үшін анағұрлым тартымды етеді. Ал қосымша қаржыландыру Африка, Латын Америкасы және өзге де өңірлердің ұлттық федерацияларын қолдауға мүмкіндік береді.

Сонымен бірге, Тимур Турловтың айтуынша, корпоративтік басқару тәсілдері шахматтың спорттық мәнін алмастырмауы керек. Сол себепті оның командасында кәсіби шахмат қауымдастығының өкілі, әлемнің бес дүркін чемпионы Вишванатан Ананд бар.

Шахмат олимпиадасы кезінде Турлов ойыншылармен, ұйымдастырушылармен, жанкүйерлермен және ұлттық федерациялар басшыларымен кездесулер өткізуді жоспарлап отыр. Ол үшін Самарқанд өз бағдарламасын таныстыратын алаң ғана емес, сонымен қатар шахмат қауымдастығының FIDE-нің болашақ басшылығынан не күтетінін тыңдауға мүмкіндік беретін маңызды орын.

Кандидаттың басты мақсаты – шахматқа деген қазіргі өсіп келе жатқан қызығушылықты тұрақты жаһандық қозғалысқа айналдыру. Сондай-ақ ол FIDE ұйымын бұрынғыдан да қуатты, тәуелсіз, технологиялық тұрғыдан дамыған әрі ашық халықаралық ұйым етуге ұмтылады.